સુપ્રીમ કોર્ટનો મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય: વસિયતની સાચીતા સંબંધી યાદી પર મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો

ભારતના સર્વોચ્ચ ન્યાયાલયે આજે કેરળ ઉચ્ચ ન્યાયાલયના એક ચુકાદાને પલટીને એક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય આપ્યો છે, જે વસિયતની સાચીતા સાબિત કરવા માટેના કાયદેસરના પ્રક્રિયાઓ પર પ્રકાશ પાડે છે. સુપ્રીમ કોર્ટે જણાવ્યું કે જો વસિયતમાં સહી વિવાદાસ્પદ નથી, તો તેને હસ્તાક્ષર નિષ્ણાત પાસે મોકલવાની જરૂર નથી, પરંતુ વસિયતને કાયદેસર રીતે સાબિત કરવાની જવાબદારી દાવા દાખલ કરનાર પક્ષ પર રહેશે.

કેસની વિગતો

આ વાત સંબંધિત છે ઍની થોમસ અને રાણી થોમસ તથા અન્ય વચ્ચેના એક સિવિલ અપીલનો, જેમાં મૂળ વસિયત (Will) નંબર ૮૯/૩/૨૦૦૮ ની સાચીતા પ્રશ્નાર્થ હતી. ઍની થોમસે દાવો કર્યો હતો કે તેમના પિતા સ્વર્ગીય ઇ.જે. થોમસે આ વસિયત તેમની મરજી અને સંમતિથી બનાવી નથી. જોકે, હવે ઍની થોમસના વકીલે સુપ્રીમ કોર્ટમાં સ્પષ્ટ કર્યું છે કે વસિયત પરના સ્વર્ગીય ઇ.જે. થોમસની સહી વિવાદાસ્પદ નથી.

ઉચ્ચ ન્યાયાલયનો ચુકાદો અને સુપ્રીમ કોર્ટની દખલ

કેરળ ઉચ્ચ ન્યાયાલયે ૩૦ જૂન, ૨૦૨૩ ના રોજ આ કેસમાં ચુકાદો આપતા કહ્યું હતું કે વસિયતને હસ્તાક્ષર નિષ્ણાત પાસે મોકલી તેની સાચીતા તપાસવી જોઈએ. પરંતુ, સુપ્રીમ કોર્ટે આ ચુકાદાને ચુનોતી આપતી ઍની થોમસની અપીલ સ્વીકારી અને ઉચ્ચ ન્યાયાલયના ચુકાદાને રદ કર્યો.

સુપ્રીમ કોર્ટનું તર્ક

ન્યાયમૂર્તિ સંજય કુમાર અને ન્યાયમૂર્તિ કે. વિનોદ ચંદ્રનની ખંડપીઠે જણાવ્યું કે, જ્યારે વસિયત પરની સહી વિવાદાસ્પદ નથી, ત્યારે માત્ર હસ્તાક્ષર નિષ્ણાતની અભિપ્રાય લેવાની જરૂર નથી. કોર્ટે જણાવ્યું કે, "અહીં મુદ્દો વસિયત કરનાર (testator)ની સ્વતંત્ર ઇચ્છા અને સંમતિનો છે, તેની સહીનો નથી." આથી, વસિયતને ભારતીય પુરાવા અધિનિયમ, ૧૮૭૨ની કલમ ૬૮ અને ભારતીય ઉત્તરાધિકાર અધિનિયમ, ૧૯૨૫ની કલમ ૬૩(સી) હેઠળ કાયદેસર રીતે સાબિત કરવાની જરૂર રહેશે.

નિર્ણયની અસર

સુપ્રીમ કોર્ટના આ નિર્ણયથી હવે મૂળ ટ્રાયલ કોર્ટમાં બધા મુદ્દાઓ પર ચર્ચા થઈ શકશે. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે આ નિર્ણયથી ફક્ત હસ્તાક્ષર નિષ્ણાત પાસે વસિયત મોકલવાના ઉચ્ચ ન્યાયાલયના આદેશને જ રદ કરવામાં આવે છે, અને બાકીના તમામ કાનૂની મુદ્દાઓ ટ્રાયલ કોર્ટમાં સુનાવણી માટે ખુલ્લા રહેશે.

નિષ્કર્ષ

આ ચુકાદો ભારતીય ન્યાયતંત્રમાં વસિયત સંબંધી દાવાઓમાં સાબિતીના બોજા અને કાયદેસર પ્રક્રિયાની સ્પષ્ટતા દર્શાવે છે. સુપ્રીમ કોર્ટે ફરી એકવાર જણાવી દીધું છે કે કાયદાની યોગ્ય પ્રક્રિયા અને સાબિતીના નિયમો પર તૂટી પડ્યા વગર ન્યાય થઈ શકે છે.

સોર્સ: સુપ્રીમ કોર્ટ ઑફ ઇન્ડિયા, કૉઝ લિસ્ટ નં. ૪૩૬૧/૨૦૨૪