ગુજરાત હાઈકોર્ટનો મહત્વપૂર્ણ ચુકાદોઃ પાલડીની મિલકત સંબંધિત અપીલ ફગાવી, પુત્રોને મોટો ઝટકો

 ગુજરાત હાઈકોર્ટે પાલડી વિસ્તારમાં આવેલી એક મિલકત (ટી.પી. સ્કીમ નંબર 26, ફાઈનલ પ્લોટ નંબર 147, વાસણા) સંબંધિત એક મહત્વપૂર્ણ ચુકાદામાં બે ભાઈઓ દ્વારા કરવામાં આવેલી અપીલને ફગાવી દીધી છે. જસ્ટિસ દેવન એમ. દેસાઈની એકલપીઠે આજે આ અપીલનો નિકાલ કરતાં કહ્યું કે ટ્રાયલ કોર્ટ દ્વારા પસાર કરવામાં આવેલો એકપક્ષીય ચુકાદો (એક્સ-પાર્ટી ડિક્રી) રદ કરવા માટે અપીલકર્તાઓ પૂરતું કારણ સ્થાપિત કરી શક્યા નથી.

શું છે સમગ્ર મામલો?

આ કેસ મૂળ દાવેદાર (પ્લેઇન્ટિફ) પંકજ વસંતલાલ જૈન દ્વારા કરવામાં આવેલા દાવા સાથે સંબંધિત છે. તેમણે સબંધિત મિલકતનો કબજો મેળવવા માટે દાવો દાખલ કર્યો હતો. આ દાવામાં સિટી સિવિલ એન્ડ સેશન્સ કોર્ટ, અમદાવાદ દ્વારા 1 ફેબ્રુઆરી, 2024ના રોજ મૂળ દાવેદારની તરફેણમાં એકપક્ષીય ચુકાદો અને ડિક્રી પસાર કરવામાં આવી હતી. આ દાવામાં પ્રતિવાદી (ડિફેન્ડન્ટ) તરીકે અપીલકર્તાઓ (કૃષ્ણન સતીશભાઈ પટેલ અને અન્ય)ની માતા હતી. આ એકપક્ષીય ચુકાદા બાદ 24 ફેબ્રુઆરી, 2024ના રોજ અપીલકર્તાઓની માતાનું અવસાન થયું હતું.

માતાના મૃત્યુ બાદ પુત્રોએ સિવિલ કોર્ટમાં અરજી (સિવિલ મિસ્સ. એપ્લિકેશન નંબર 155/2024) દાખલ કરીને આ એકપક્ષીય ચુકાદો રદ કરવાની માંગ કરી હતી. તેમની દલીલ હતી કે તેમની માતાને સુનાવણીની કોઈ તક આપ્યા વિના આ ચુકાદો આપવામાં આવ્યો હતો. જોકે, આ અરજીને ટ્રાયલ કોર્ટે 12 સપ્ટેમ્બર, 2025ના રોજ ફગાવી દીધી હતી, જેના વિરોધમાં હાઈકોર્ટમાં અપીલ દાખલ કરવામાં આવી હતી.

અપીલકર્તાઓની દલીલો

અપીલકર્તાઓના વકીલ શ્રી વાય.એન. રાવણીએ હાઈકોર્ટ સમક્ષ દલીલ કરતાં જણાવ્યું હતું કે આ એક લોન વ્યવહાર હતો, જેમાં માતાએ સુરક્ષા તરીકે કરારનામું કર્યું હતું. પાછળથી નોંધાયેલા વેચાણના દસ્તાવેજમાં સંપૂર્ણ ચૂકવણી થઈ ન હતી. તેમણે એવી પણ દલીલ કરી હતી કે પ્લેઇન્ટિફે તેમની માતાના બ્લેન્ક ચેકનો દુરુપયોગ કરીને તે ડિપોઝિટ કરાવ્યા હતા અને ચેક પરત આવતા તેમણે નેગોશિએબલ ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ એક્ટ હેઠળ ફરિયાદ પણ દાખલ કરી હતી. અપીલકર્તાઓનું કહેવું હતું કે આ વ્યવહાર ક્યારેય લીવ એન્ડ લાયસન્સ (પરવાના)નો ન હતો, જેમ કે દાવેદારે પોતાની અરજીમાં જણાવ્યું હતું. તેઓએ એવી પણ રજૂઆત કરી હતી કે માતાના મૃત્યુ બાદ કાગળોની તપાસ કરતા તેમને આ ચુકાદાની જાણ થઈ અને જો તેમને દાવામાં હાજર થવાની તક મળે તો તેઓ સાબિત કરી શકશે કે મિલકત પર તેમની માલિકી છે.

હાઈકોર્ટનું કડક અવલોકન

બંને પક્ષોની દલીલો સાંભળ્યા બાદ જસ્ટિસ દેસાઈએ સ્પષ્ટ કર્યું કે આ કેસમાં સૌથી મહત્વપૂર્ણ મુદ્દો એ છે કે શું અપીલકર્તાઓ સિવિલ પ્રક્રિયા સંહિતા (CPC)ની ઓર્ડર 9 નિયમ 13 હેઠળ 'પૂરતું કારણ' (સફિશિયન્ટ કોઝ) દર્શાવી શક્યા છે કે કેમ. કોર્ટે નોંધ્યું કે તે સ્વીકાર્ય અને નિર્વિવાદ હકીકત છે કે મૂળ પ્રતિવાદી (માતા)ને સમન્સની સેવા મળી હતી. અપીલકર્તાઓએ પોતાની અરજીમાં એક પણ શબ્દ લખ્યો નથી કે તેમની માતા કેમકોર્ટમાં હાજર ન રહી શકી. તેમણે માત્ર એટલું જ કહ્યું કે માતાના મૃત્યુ બાદ તેમને આ ચુકાદાની જાણ થઈ.

કોર્ટે અવલોકન કર્યું, "જો કોર્ટ ઉદાર અભિગમ અપનાવવા માંગે છે, તો પણ પ્રતિવાદીએ ઓછામાં ઓછું એવું પૂરતું કારણ દર્શાવવું પડે જે તેને કોર્ટમાં હાજર થતા અટકાવે. માતાના મૃત્યુ બાદ કાગળોની તપાસ કરતાં ચુકાદાની જાણ થઈ એ કહેવું એ પૂરતું કારણ નથી."

મહત્વના દસ્તાવેજો અને અલગ દાવો

કોર્ટે રેકોર્ડ પર રહેલા દસ્તાવેજોનો ઉલ્લેખ કરતાં જણાવ્યું કે 8 ઓગસ્ટ, 2018ના રોજ માતા દ્વારા પ્લેઇન્ટિફની તરફેણમાં વેચાણ કરાર કરવામાં આવ્યો હતો અને તે જ દિવસે એક લીવ એન્ડ લાયસન્સ કરાર પણ થયો હતો. કોર્ટે પ્રશ્ન કર્યો કે આ દસ્તાવેજો થયા બાદ 2018થી લઈને મૃત્યુ (2024) સુધી માતાએ ક્યારેય કોઈ વાંધો કે ફરિયાદ શા માટે ન કરી? અપીલકર્તાઓએ માતા દ્વારા પોલીસમાં કરવામાં આવેલી ફરિયાદની નકલ પણ રજૂ કરી હતી, જેમાં ધમકી આપવાના આરોપ હતા, પરંતુ તેમાં પણ મિલકતના વેચાણ અંગે કોઈ વાંધો ન હતો.

એ પણ નોંધનીય છે કે અપીલકર્તાઓએ આ ચુકાદા બાદ એક અલગ દાવો (સ્પેશિયલ સિવિલ સૂટ નંબર 286/2024) દાખલ કર્યો છે, જેમાં તેઓએ વેચાણ કરાર રદ કરાવવા અને ઘોષણાની માંગ કરી છે. હાઈકોર્ટે આ મુદ્દે કોઈ ટિપ્પણી ન કરતાં પોતાનો અભિપ્રાય ફક્ત એટલા માટે સીમિત રાખ્યો કે શું એકપક્ષીય ચુકાદો રદ કરાવવા માટેની અરજીમાં કોઈ વાજબી કારણ દર્શાવવામાં આવ્યું છે કે નહીં.

અંતિમ ચુકાદો

અપીલકર્તાઓએ પોતાની દલીલોના સમર્થનમાં જે બે કેસ (M. K. Prasad અને K.D. Patel) રજૂ કર્યા હતા, તેને કોર્ટે આ કેસના તથ્યો સાથે બંધબેસતા ન હોવાનું જણાવ્યું. કોર્ટે સ્પષ્ટપણે કહ્યું કે અપીલકર્તાઓ તેમની માતાની ગેરહાજરી માટે 'પૂરતું કારણ' સાબિત કરવામાં નિષ્ફળ ગયા છે. આથી, ટ્રાયલ કોર્ટના આદેશ સાથે સહમત થતાં હાઈકોર્ટે આ અપીલ ફગાવી દીધી.

આ આદેશ સાથે અપીલ સાથે જોડાયેલી સ્ટે (રોક) અરજી પણ રદ થઈ ગઈ છે. કોર્ટે રેકોર્ડ અને કાર્યવાહી સંબંધિત અધિકારીને તાત્કાલિક પરત કરવાનો આદેશ આપ્યો છે. આ ચુકાદાથી હવે મિલકતના કબજા અંગેનો એકપક્ષીય ચુકાદો અમલમાં આવશે તેમ જણાઈ રહ્યું છે.