ગુજરાત હાઈકોર્ટનો મૃત કર્મચારીની પત્નીને મોટો આદેશ

'પતિએ પોતે કરેલા નિકાહનો સ્વીકાર કર્યો હોય તો નોકરીદાતાને શંકા કરવાની જરૂર નથી'

· લગ્નના પુરાવા તરીકે પતિ દ્વારા કોર્ટમાં આપેલ નિવેદનને માન્ય રાખી મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનનો ઈન્કાર રદ્દ

· વિધવાને ૨૦૧૧ થી પેન્શનના બાકી એરિયર્સ ૧૫ મે ૨૦૨૬ સુધીમાં ચૂકવવાનો હુકમ, નિષ્ફળતાએ ૬% વ્યાજ ચૂકવવા આદે

ગુજરાત હાઈકોર્ટે એક મહત્વપૂર્ણ ચુકાદામાં અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન (AMC) ના મૃત કર્મચારીની પત્નીને કૌટુંબિક પેન્શન આપવાનો આદેશ આપ્યો છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે જ્યારે પતિ-પત્નીના લગ્નના પુરાવા તરીકે પોતે જીવન દરમ્યાન કોર્ટમાં લગ્ન સ્વીકાર્યા હોય, ત્યારે નોકરીદાતા એજન્સી તેના પર શંકા કરી શકે નહીં.

ન્યાયમૂર્તિ મૌલિક જે. શેલતની ખંડપીઠે ફરઝાનાબાનુ મોહમ્મદહનીફ શેખની અરજી સ્વીકારતા AMC ના ૨૦૧૯ અને ૨૦૨૪ ના આદેશો રદ્દ કર્યા હતા. કોર્પોરેશને આ અરજદારને કાયદેસર પત્ની ન માનતા પેન્શન આપવાનો ઈન્કાર કર્યો હતો. કોર્ટે આ નિર્ણયને "ગંભીર અનિયમિતતા" ગણાવ્યો અને કહ્યું કે AMC નું વલણ "અયોગ્ય અને અન્યાયી" છે.

શું હતો વિવાદ?

મૃતક મોહમ્મદહનીફ અબ્દુસમદ શેખ ૧૬ જાન્યુઆરી ૨૦૧૧ ના રોજ AMC માંથી ફરજ દરમ્યાન મૃત્યુ પામ્યા હતા. તેમની પ્રથમ પત્ની રેહાનાબાનુનું ૧૫ જુલાઈ ૨૦૦૭ માં અવસાન થયું હતું. ત્યારબાદ તેમણે ૫ ડિસેમ્બર ૨૦૦૭ ના રોજ ફરઝાનાબાનુ સાથે નિકાહ કર્યા હતા. પતિના મૃત્યુ બાદ ફરઝાનાબાનુએ પેન્શન માટે અરજી કરી હતી, પરંતુ કોર્પોરેશને નિકાહનામું રજિસ્ટર્ડ ન હોવાના અને સંયુક્ત ફોટોગ્રાફ ન હોવાના કારણે અરજી ફગાવી દીધી હતી.

પતિની કબૂલાત જ સૌથી મોટો પુરાવો

કોર્ટે નોંધ્યું કે અરજદાર મહિલાએ પોતાના પતિ વિરુદ્ધ ફેમિલી કોર્ટમાં ભરણપોષણ માટે અરજી (મિસ્ક. એપ્લિકેશન નં. ૧૩૧૦/૨૦૦૯) દાખલ કરી હતી, જેમાં પતિએ સ્પષ્ટપણે લખ્યું હતું કે, "અરજદાર સાથે નિકાહ થયા છે." આ લેખિત જવાબને કોર્ટે સૌથી મહત્વપૂર્ણ દસ્તાવેજી પુરાવો ગણાવ્યો. કોર્ટે કહ્યું કે જ્યારે પતિ પોતે નિકાહનો સ્વીકાર કરે, ત્યારે કોર્પોરેશનને વધુ પુરાવાની જરૂર નથી.

કોર્ટે AMC ના દરેક દલીલોને ફગાવી દીધી

કોર્પોરેશન દ્વારા નિકાહનામું રજિસ્ટર્ડ ન હોવાનો મુદ્દો ઉઠાવવામાં આવ્યો હતો, જેના પર કોર્ટે કહ્યું કે મુસ્લિમ પર્સનલ લોમાં નિકાહનામું ફરજિયાત રજિસ્ટ્રેશન જરૂરી નથી. સાથે જ, પતિએ સર્વિસ બુકમાં બીજી પત્નીનું નામ ન નોંધાવ્યું હોવાના આધારે પેન્શન ન ગણાવી શકાય. કોર્ટે કહ્યું કે જો પતિએ નોમિનેશન કર્યું હોત તો આ વિવાદ જ ન ઉદ્ભવ્યો હોત.

સંતાનોની વાંધો ઉઠાવવાની નૈતિકતા પર પ્રશ્ન

મૃતકનાં પ્રથમ પત્નીનાં બે સંતાનો (પ્રતિવાદી નં. ૩ અને ૪) એ પણ અરજદારના પેન્શનનો વિરોધ કર્યો હતો. કોર્ટે તેમની દલીલને પણ ફગાવતા જણાવ્યું કે તેમણે પિતાના મૃત્યુ પછી ગ્રેચ્યુઈટી અને રજા રોકડીકરણ જેવા લાભો મેળવ્યા છે. ૧૩ જૂન ૨૦૧૧ ના એમઓયુ (MoU) મુજબ, તેમણે અરજદારના નિકાહ સ્વીકાર્યા હતા અને રૂ. ૨ લાખની રકમ લઈ લીધી હતી. કોર્ટે કહ્યું કે જો તેઓએ અરજદારને કાયદેસર પત્ની તરીકે ન માન્ય હોત તો આ લાભો મેળવ્યા ન હોત.

હાઈકોર્ટનો ચુકાદો અને આદેશ

કોર્ટે AMC ને નિર્દેશ આપ્યો કે અરજદારને મૃત કર્મચારીની કાયદેસર પત્ની ગણીને કૌટુંબિક પેન્શન આપવામાં આવે. ૧૫ મે ૨૦૨૬ સુધીમાં પેન્શનના બાકી એરિયર્સ (૨૦૧૧ થી) ચૂકવવા આદેશ આપ્યો. જો તે તારીખ સુધી ચુકવણી નહીં થાય, તો ૧૬ મે ૨૦૨૬ થી ૬% વ્યાજ સાથે ચૂકવવા પડશે. નિયમિત પેન્શન પણ સમયસર ચૂકવવા કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું.