🔴 એક જ દેવા માટે પ્રિન્સિપલ ડેબ્ટર અને ગેરન્ટર સામે એક સાથે CIRP શક્ય

સુપ્રીમ કોર્ટનો ઐતિહાસિક ચુકાદો; બેંકોને મોટી રાહત, ગેરન્ટરો પર વધ્યું દબાણ

દેશની સર્વોચ્ચ અદાલતએ ઇન્સોલ્વન્સી કાયદા ક્ષેત્રે એક ઐતિહાસિક અને દિશા દર્શક ચુકાદો આપ્યો છે. ICICI Bank Limited vs. Era Infrastructure (India) Limited કેસમાં સુપ્રીમ કોર્ટએ સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે એક જ દેવા માટે પ્રિન્સિપલ ડેબ્ટર (મુખ્ય લોન લેનાર કંપની) અને કોર્પોરેટ ગેરન્ટર (જામીન આપનાર કંપની) સામે એક સાથે / સમાંતર રીતે Corporate Insolvency Resolution Process (CIRP) શરૂ કરી શકાય છે.

આ મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો Justice Dipankar Datta અને Justice Augustine George Masihની બેન્ચ દ્વારા આપવામાં આવ્યો છે.

📌 શું હતો મુખ્ય પ્રશ્ન?

મુખ્ય કાનૂની પ્રશ્ન એ હતો કે શું એક જ દેવા માટે પહેલા પ્રિન્સિપલ ડેબ્ટર સામે CIRP શરૂ થયા બાદ ગેરન્ટર સામે ફરીથી Section 7 હેઠળ અરજી કરી શકાય કે નહીં?

અગાઉ Vishnu Kumar Agarwal v. Piramal Enterprises Ltd. કેસમાં NCLATએ એવો અભિગમ અપનાવ્યો હતો કે એક જ દેવા માટે એક વખત CIRP શરૂ થઈ જાય તો બીજી કંપની સામે ફરી કાર્યવાહી થઈ શકતી નથી. એટલે કે “એક દેવું – એક CIRP”નો સિદ્ધાંત માનવામાં આવતો હતો.

પરંતુ હવે સુપ્રીમ કોર્ટે આ અભિગમને સ્પષ્ટપણે ઓવરરૂલ કરી દીધો છે.

⚖️ સુપ્રીમ કોર્ટની સ્પષ્ટતા

કોર્ટએ પોતાના વિગતવાર ચુકાદામાં જણાવ્યું કે:

▶ IBCમાં કોઈ પ્રતિબંધ નથી

Insolvency and Bankruptcy Code, 2016 (IBC)માં એવી કોઈ જોગવાઈ નથી કે જે પ્રિન્સિપલ ડેબ્ટર અને ગેરન્ટર સામે સમાંતર CIRP શરૂ કરવાનું રોકે.

▶ ગેરન્ટરની જવાબદારી સમાન અને સ્વતંત્ર

Indian Contract Act, 1872ની કલમ 128 મુજબ ગેરન્ટરની જવાબદારી પ્રિન્સિપલ ડેબ્ટર જેટલી જ “co-extensive” છે. એટલે કે બેંક ગેરન્ટર સામે સીધી કાર્યવાહી કરી શકે છે, ભલે મુખ્ય દેvedor સામે કાર્યવાહી ચાલી રહી હોય.

▶ Section 60(2) IBCનો આધાર

IBCની કલમ 60(2) અનુસાર જો પ્રિન્સિપલ ડેબ્ટર સામે CIRP કોઈ NCLTમાં ચાલી રહી હોય, તો ગેરન્ટર સામેની અરજી પણ એ જ અદાલતમાં ચલાવી શકાય. આ જોગવાઈ પોતે જ parallel proceedingsને માન્યતા આપે છે.

🏦 બેંકોને મોટી રાહત

આ ચુકાદાથી બેંકો અને ફાઇનાન્શિયલ ક્રેડિટર્સને વિશાળ રાહત મળી છે. હવે:

પ્રિન્સિપલ ડેબ્ટર સામે CIRP ચાલુ હોય તો પણ

ગેરન્ટર સામે અલગથી Section 7 હેઠળ અરજી કરી શકાય

SARFAESI હેઠળ મિલકત કબજે લેવી અથવા હરાજી કરવી શક્ય

બેંકો હવે વસૂલાત માટે વધુ દબાણ બનાવી શકશે અને રિકવરી પ્રક્રિયા ઝડપી બની શકે છે.

⚠️ ગેરન્ટરો માટે ચેતવણી

આ ચુકાદો ખાસ કરીને કોર્પોરેટ ગેરન્ટરો માટે મહત્વપૂર્ણ છે.

કોર્ટએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે:

ગેરન્ટરની જવાબદારી સ્વતંત્ર છે

પ્રિન્સિપલ ડેબ્ટરનું રિઝોલ્યુશન પ્લાન મંજૂર થઈ જાય તો પણ ગેરન્ટરની જવાબદારી આપોઆપ સમાપ્ત થતી નથી

ગેરન્ટર સામે અલગથી CIRP ચાલી શકે છે

આથી હવે ગેરન્ટર તરીકે સહી કરતી કંપનીઓને વધારે સાવચેત રહેવું પડશે.

💰 ડબલ રિકવરી નહીં થાય

કોર્ટએ સાથે જ સ્પષ્ટ કર્યું કે એક જ દેવા માટે બમણી વસૂલી શક્ય નથી. IBCના નિયમો મુજબ:

ક્રેડિટરે પોતાનો ક્લેઇમ અપડેટ કરવો પડશે

જો એક પક્ષ પાસેથી રકમ વસૂલ થઈ જાય તો બીજા પક્ષ સામેનો દાવો તે મુજબ સુધારવો પડશે

અતેધ્વારા “ડબલ એન્હ્રિચમેન્ટ”ને રોકવા માટે પૂરતી વ્યવસ્થા કાયદામાં છે.

📊 ઇન્સોલ્વન્સી કાયદામાં મોટો ટર્નિંગ પોઈન્ટ

કાનૂની નિષ્ણાતોના મત મુજબ આ ચુકાદો ઇન્સોલ્વન્સી કાયદામાં ટર્નિંગ પોઈન્ટ સાબિત થશે.

“એક દેવું – એક કાર્યવાહી”ની જૂની સમજણ હવે સમાપ્ત

“એક દેવું – અનેક જવાબદાર પક્ષો સામે કાર્યવાહી”નો સિદ્ધાંત મજબૂત

સુપ્રીમ કોર્ટના આ નિર્ણયથી IBC હેઠળ કાનૂની સ્પષ્ટતા આવી છે અને બેંકિંગ ક્ષેત્રમાં ક્રેડિટ શિસ્ત વધુ કડક બનવાની સંભાવના છે.

🔚 નિષ્કર્ષ

સુપ્રીમ કોર્ટના આ ઐતિહાસિક ચુકાદાથી હવે સ્પષ્ટ થઈ ગયું છે કે એક જ દેવા માટે પ્રિન્સિપલ ડેબ્ટર અને કોર્પોરેટ ગેરન્ટર બંને સામે એક સાથે CIRP શરૂ કરી શકાય છે.

આ નિર્ણય બેંકો માટે શક્તિપ્રદ અને ગેરન્ટરો માટે ચેતવણીરૂપ સાબિત થશે — અને ઇન્સોલ્વન્સી કાયદામાં એક નવા અધ્યાયની શરૂઆત કરશે.