ગુજરાત હાઈકોર્ટનો મોટો ચુકાદો: ૧૯ વર્ષ જૂનો જમીન વિવાદ સમાપ્ત, રેવન્યુ એન્ટ્રી બહાલ

અમદાવાદ, તા. ૧૬ ફેબ્રુઆરી : ગુજરાત હાઈકોર્ટે એક મહત્વપૂર્ણ ચુકાદામાં જમીણના વેચાણ અંગેના લાંબા સમયથી ચાલતા રેવન્યુ વિવાદનો અંત લાવીને નોંધાયેલી નોંધણી (એન્ટ્રી)ને બહાલ રાખી છે. આ ચુકાદો એવા સંજોગોમાં આપવામાં આવ્યો છે જ્યારે વિવાદના પક્ષકારો વચ્ચે સમાધાન થઈ ગયું હોય, પરંતુ તલાટી-મામલતદારથી લઈને સુધા સુધીની તમામ રેવન્યુ કોર્ટોએ તે સમાધાનને નકારી કાઢ્યું હતું અને એન્ટ્રી રદ કરી હતી.

જસ્ટિસ દિવ્યેશ એ. જોશીની ખંડપીઠ સમક્ષ રજૂ થયેલી આ અરજીમાં બાબુભાઈ ઈશ્વરભાઈ પટેલ (અરજદાર) દ્વારા વર્ષ ૨૦૦૭માં ખરીદેલી જમીન અંગેનો મામલો હતો. અરજદારે કુકવાવ (તા. દેત્રોજ-રામપુરા, જિ. અમદાવાદ) ગામે આવેલ સર્વે નંબર ૧ અને ૮૫૭ની કુલ ૨૭,૦૧૩ ચોરસ મીટર જમીન રજિસ્ટર્ડ સેલ ડીડ દ્વારા ખરીદી હતી. આ વ્યવહાર બાદ તા. ૨૮/૧૧/૨૦૦૭ના રોજ મામલતદાર કચેરીમાં એન્ટ્રી નંબર ૧૪૪૦ નોંધવામાં આવી હતી, જે તા. ૩૧/૦૧/૨૦૦૮ના રોજ પ્રમાણિત (Certify) કરવામાં આવી હતી.

આ એન્ટ્રી બાદ અસલી જમીન માલિકોના વારસદારો (પ્રત્યર્થી નંબર ૭ થી ૧૦) દ્વારા તેને પડકારવામાં આવી હતી. તેમનો મુખ્ય આક્ષેપ હતો કે તેમણે પાવર ઓફ એટર્ની આપી ન હતી અને તેમની સંમતિ વિના જમીન વેચી દેવામાં આવી છે. આ મામલે ડેપ્યુટી કલેક્ટર, વિરમગામ પ્રાંત સમક્ષ અપીલ કરવામાં આવી હતી.

રેવન્યુ કોર્ટે શું સમાધાન અવગણ્યું?

અપીલ દરમિયાન બંને પક્ષો વચ્ચે સમાધાન થઈ ગયું હતું. અરજદારે પોતાનો હિસ્સો આપી દીધો હતો અને વિવાદ ઉકેલાઈ જતાં વિરોધી પક્ષકારોએ પોતાની અપીલ પાછી ખેંચી લેવાની અરજી (Withdrawal Pursis) ડેપ્યુટી કલેક્ટર સમક્ષ રજૂ કરી હતી. જોકે, ડેપ્યુટી કલેક્ટરે આ અરજીને નકારી કાઢી અને તા. ૧૮/૦૪/૨૦૧૧ના રોજ એન્ટ્રી રદ કરવાનો હુકમ કર્યો હતો. તેમણે એવી દલીલ કરી હતી કે રેકોર્ડ પરથી જણાય છે કે સંયુક્ત માલિકી ધરાવતાં ગજુબા પ્રહલાદસંગનું નામ પાવર ઓફ એટર્નીમાં નથી અને જમીન પર બેંકનું લોન પણ છે, તેથી ફક્ત અપીલ પાછી ખેંચવાથી આ તકનીકી ખામીઓ દૂર થતી નથી. આ નિર્ણયને કલેક્ટર અને ત્યારબાદ સુધા સચિવ (SSRD)એ તા. ૦૯/૦૬/૨૦૧૭ના રોજ સમર્થન આપ્યું હતું.

હાઈકોર્ટમાં શું દલીલો થઈ?

અરજદારના વકીલ શ્રી વિક્રમ ઠાકોરે દલીલ કરી હતી કે રેવન્યુ અધિકારીઓએ સમાધાન અને ત્યારબાદ પ્રાપ્ત થયેલા નવા દસ્તાવેજો (Consent Deed અને Bank No Dues Certificate)ને અવગણ્યા છે. તેમણે જણાવ્યું કે પ્રત્યર્થીઓએ સિવિલ કોર્ટમાં દાખલ કરેલો દાવો પણ સમાધાન બાદ પાછો ખેંચી લેવામાં આવ્યો છે, જેનો હુકમ કોર્ટે પણ પસાર કર્યો છે. તેથી, હવે બંને પક્ષો વચ્ચે કોઈ વિવાદ ન હોવાથી અને સેલ ડીડ રજિસ્ટર્ડ હોવાથી, ગુજરાત લેન્ડ રેવન્યુ કોડની કલમ ૧૩૫(સી) હેઠળ એન્ટ્રી પુનઃસ્થાપિત કરવી જોઈએ.

પ્રત્યર્થી નંબર ૭ થી ૧૦ના વકીલ શ્રી અશોક પુરોહિતે સ્પષ્ટપણે સ્વીકાર્યું કે તેમની વચ્ચે સમાધાન થઈ ચૂક્યું છે અને તેમને હવે એન્ટ્રી પુનઃસ્થાપિત કરવામાં કોઈ વાંધો નથી. તેમણે નારાજગી વ્યક્ત કરતાં જણાવ્યું કે ડેપ્યુટી કલેક્ટરે તેમને અપીલ પાછી ખેંચવાની મંજૂરી ન આપી, તેના બદલામાં નવા મુદ્દા ઉઠાવીને અપીલ મંજૂર કરી હતી.

રાજ્ય સરકાર તરફથી હાજર રહેલા એડવોકેટ જય ત્રિવેદીએ જણાવ્યું કે આ ખાનગી પક્ષો વચ્ચેનો વિવાદ છે, પરંતુ સમાધાન અને નવા દસ્તાવેજોને ધ્યાનમાં રાખીને મામલો ફરીથી રેવન્યુ અધિકારી સમક્ષ મોકલી શકાય છે.

કોર્ટે શું કહ્યું?

બંને પક્ષોની દલીલો અને રેકોર્ડનો અભ્યાસ કર્યા બાદ હાઈકોર્ટે સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું કે રેવન્યુ અધિકારીઓનું વલણ યોગ્ય નથી. કોર્ટે જણાવ્યું કે, "અધિકારીએ એ હકીકત અવગણી કે વિવાદ ઉકેલાઈ ગયો હતો અને વિરોધી પક્ષકારોને અપીલ પાછી ખેંચવાનો અધિકાર છે." તદુપરાંત, કોર્ટે ગુજરાત લેન્ડ રેવન્યુ કોડની કલમ ૧૩૫(સી)નો ઉલ્લેખ કરતાં કહ્યું કે જો કોઈ વ્યક્તિ રજિસ્ટર્ડ દસ્તાવેજ દ્વારા હક મેળવે તો તેણે નિર્ધારિત અધિકારીને જાણ કરવાની જરૂર નથી અને અધિકારીએ તે એન્ટ્રી તાત્કાલિક કરવાની ફરજ છે. કોર્ટે નોંધ્યું કે અરજદારે સુધા સમક્ષ ગજુબાની સંમતિ પત્ર (Consent Deed) અને બેંકનું 'નો ડ્યૂઝ' પ્રમાણપત્ર રજૂ કરીને તમામ તકનીકી વાંધાઓ દૂર કરી લીધા હતા, છતાં સુધા સચિવે તેના પર કોઈ વિચાર કર્યા વિના જૂના કારણોસર અરજી ફગાવી દીધી હતી.

ઐતિહાસિક ચુકાદો

હાઈકોર્ટે ડેપ્યુટી કલેક્ટર, કલેક્ટર અને સુધા સચિવ (SSRD)ના તમામ આદેશો રદ કર્યા છે અને તા. ૨૮/૧૧/૨૦૦૭ની મૂળ રેવન્યુ એન્ટ્રી નંબર ૧૪૪૦ પુનઃસ્થાપિત (Restore) કરવાનો આદેશ આપ્યો છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે જ્યારે વિવાદ સમાપ્ત થઈ ગયો હોય અને તમામ પક્ષો સંમત હોય, ત્યારે રેવન્યુ અધિકારીઓ નવા અને અસંબંધિત મુદ્દા ઉઠાવીને આવા સમાધાનને અવગણી શકે નહીં. આ ચુકાદાથી ૧૯ વર્ષ જૂના જમીન વિવાદનો કાયમી ઉકેલ આવ્યો છે.